Wysoko wrażliwe osoby (WWO, HSP)

Wszyscy różnimy się między sobą sposobem odbierania świata oraz przeżywania rozmaitych uczuć. Większość z nas mieści się w typowym, nierodzącym żadnych większych problemów przedziale, jednak istnieje niewielka grupa osób, które są znacznie bardziej wrażliwe niż inni. Kim są WWO (lub HSP – highly sensitive people)?

 


Dla wielu osób „nadwrażliwiec” to określenie bardzo pejoratywne. Mówiąc o ponadprzeciętnej wrażliwości, mają na myśli słabego, pozbawionego charakteru „mazgaja”. Takie podejście jest bardzo krzywdzące i upraszczające. WWO to nie histerycy, których wszystko przerasta. Są to ludzie, którzy po prostu zupełnie inaczej przetwarzają docierające do nich bodźce i odznaczają się specyficznym sposobem przeżywania. WWO nie jest zaburzeniem psychicznym ani nieprawidłowością, jednak rodzi pewne trudności i niewygodę. Co ciekawe, cecha ta odzwierciedla jedną z ewolucyjnych strategii przetrwania. Występuje również u zwierząt – te o szczególnie wyczulonych zmysłach szybciej ostrzegają stado przed nadchodzącym zagrożeniem.

 

Wysoka wrażliwość nie jest rzeczą, której można się nauczyć lub przeciwnie, pozbyć w wyniku określonych działań wychowawczych lub osobistych przeżyć. Cecha ta uwarunkowana jest charakterystyczną fizjologią oraz genami. Naczelną różnicą pomiędzy WWO a resztą populacji jest wyjątkowo głębokie przetwarzanie bodźców, co pociąga za sobą cały szereg konsekwencji. Specyficzna praca neuronów sprawia, że wysoko wrażliwe osoby zachowują się również nieco inaczej niż inne.

 

Jakie cechy wyróżniają WWO?

 

– symptomy somatyczne np. częste bóle głowy, pleców, karku, problemy gastrologiczne,

 

– senność,

 

– zajadanie trudnych emocji,

 

– tendencja do odczuwania lęku i/lub depresji,

 

– częste martwienie się o innych (niekoniecznie bliskich),

 

– fizyczne lub emocjonalne poczucie wycieńczenia po spotkaniach z niektórymi osobami; potrzeba czasu w samotności,

 

– słaba koncentracja, łatwość rozpraszania się,

 

– odgrywanie roli „bohatera” wobec osób „załamanych”, „zranionych” przez różne doświadczenia,

 

– poczucie, że życie je czasem przytłacza,

 

– głębokie przeżywanie sztuki,

 

– częste wzruszanie się i łzy,

 

 

 

– wyczuwanie bardzo łagodnych bodźców, których nie dostrzegają inni: niezwykle cichych dźwięków, subtelnych aromatów itp.,

 

– poczucie przytłoczenia i panika w sytuacji wielu zadań do wykonania,

 

– ponadprzeciętna empatia, współodczuwanie emocji innych (również postaci z filmów lub książek),

 

– nieśmiałość i wycofanie (zwłaszcza w dzieciństwie),

 

– wrażliwość na zmiany nastroju u innych – umiejętność określenia ich emocji,

 

– wrażliwość na ból (zastrzyki, ukłucia owadów itp.).

 

Osoby o dużym poziomie wrażliwości mają problem z jednoczesnym myśleniem o wielu sprawach i zadaniach. W przypadku takiej potrzeby stają się nerwowe, doświadczają wysokiego poziomu stresu i nie potrafią być produktywne, co prowadzi do frustracji. Jako, że odbierają sygnały z otoczenia silniej niż inni, nie lubią również przebywać w otoczeniu pełnym bodźców (z tego powodu nie potrafią wydajnie pracować w otwartej przestrzeni biurowej). Ich zmysły są wówczas przeciążone: rejestrują każdy ruch i zapach oraz słyszą rozmaite dźwięki, przez co nie mogą skupić się na wykonywaniu powierzonych im obowiązków. Silniej odczuwają także głód: nie mogą się skoncentrować, robią się nerwowe, potrafią wyładowywać swoją złość i frustrację na innych. Bycie obserwowanym wytrąca je z równowagi i nie potrafią wówczas w pełni wykorzystać swojego potencjału. Kiedy ktoś chce sprawdzić ich postępy w pracy, czują się przygniecione dodatkowym ciężarem, zestresowane i zachowują się w sposób nienaturalny. Po ciężkim dniu lub tygodniu nie potrzebują aktywnego wypoczynku. Relaksują się, pozostając w domu i izolując od bodźców.

 

Wyjątkowa wrażliwość przejawia się również w odbieraniu dzieł sztuki. Oczywiście wysoko wrażliwa osoba nie musi zachwycić się każdym obrazem, utworem muzycznym lub wierszem, jednak dzieła swojego ulubionego artysty rozumie i odczuwa z większą intensywnością niż inni. Doświadcza pod ich wpływem większej ilości uczuć o większym natężeniu i dłużej o nich myśli.

 

Potrafi także wyczuwać emocje innych, rozpoznaje, że komuś w ich otoczeniu w danej chwili doskwiera dyskomfort. Sama bardzo nie lubi oglądać przemocy, wobec czego unika mediów pokazujących brutalne sceny. Nie lubi horrorów i innych krwawych filmów.

 

 

Powyższy opis wydaje ci się znajomy? Jeśli wyjade Ci się, że należysz do osób o wyjątkowej wrażliwości, przydatne może być przygotowanie schematów radzenia sobie w sytuacjach dla Ciebie przytłaczających. Istotne może być również ograniczenie objadania się, a także unikanie substancji psychoaktywnych oraz innych szkodliwych strategii w radzeniu sobie z emocjami. Przychylne będzie dla Ciebie również pamiętanie, że nie jesteś odpowiedzialny/a za uczucia, myśli i zachowania innych osób. Wysoce pomocne może stać się słuchanie łagodnej muzyki czy medytacja.